حما نباید کار به اعتراض برسد آقای وزیر!

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران - تهران

موزه هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۵۶ خورشیدی (۱۳ اکتبر ۱۹۷۷ میلادی) در ضلع غربی بوستان لاله و در زمینی به مساحت دو هزار متر مربع (به جز باغ تندیسها) بنا شد. بنای این موزه توسط دیبا و با الهام از بادگیرهای ایرانی طراحی شده است. در حال حاضر این مؤسسه یکی از واحدهای معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، این موزه شامل جامع ترین و مهم ترین گنجینههای هنر مدرن از پس از جنگ جهانی دوم تا پیش از دههٔ ۸۰ میلادی در خارج از اروپا و آمریکای شمالی است که شامل کارهای مهمی از جنبشهای هیجاننمایی انتزاعی، پاپ آرت، مینیمالیسم، مفهومی، و فوتورئالیسم میشود. در گنجینهٔ دائمی موزه بیش از ۴۰۰۰ اثر ارزشمند از نخبگان هنرهای تجسمی ایران و جهان نگهداری میشود که نزدیک به ۴۰۰ عدد از آنها ارزش استثنایی دارند. ارزش آثار موزه در حدود ۲٫۵ میلیارد دلار برآورد میشود. بیشتر این آثار در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی خریداری شدهاند، اما بعضی از آثار ارزشمند موزه در زیرزمین آن انبار شدند و به نمایش درنیامدند. در سال ۲۰۰۵ برای نخستین بار نمایشگاهی از گنجینهٔ موزه برگزار شد که توجه علاقه مندان را به خود جلب کرد. از جمله آثار موزه میتوان به کارهای بسیار شاخصی از گوگن، رنوار، پیکاسو، ماگریت، ارنست، پولاک، وارهول، لُویت، و جاکومتی اشاره کرد. مجموعه بسیار مهمی از هنر معاصر ایران نیز از جمله داراییهای این موزه است.

تمامی موزه های جهان برای ادامه حیات خود از سوی دولت ها بودجه دریافت می کنند که موزه های متروپولیتن و لوور نمونه های خوبی در این رابطه است.

در این بین هیچ گاه موزه ای به دلیل نداشتن اعتبارات، به مؤسسه ای خصوصی واگذار نمی شود؛ چرا که انتظار درآمدزایی از مکانی با عنوان موزه اشتباه است و چنین نگاهی در هیچ نقطه ای از دنیا، جایی ندارد.

در روزهای پایانی سال 94 بحث واگذاری موزه هنرهای معاصر به نهادی غیردولتی مطرح که اسناد ربط داده شده به این موضوع، طی چند روز گذشته منتشر شد که با واکنش معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رو به رو شد به نحوی که در اطلاعیه ای این موضوع را تکذیب کردند.

در این راستا دو نامه منتشر شده که نخستین نامه در تاریخ 8/12/94 خطاب به معاون هنری ارشاد تنظیم شده است. در متن این نامه که به قلم قاسم خسروی مدیر کل دفتر نوسازی و تحول اداری به امضا رسیده، آمده است: «در اجرای تصمیم کمیته ساختار و فن آوری های مدیریت ستاد مرکزی وزارت متبوع در جلسه مورخ 6/10/94 مبنی بر واگذاری مدیریت فرهنگسرای نیاوران، موزه صبا و موزه هنرهای معاصر با ترک تشریفات به بنیاد رودکی، خواهشمند است دستور فرمایید هزینه های جاری (اعم از پرسنلی و غیره و همچنین میزان کمک ها) مراکز فوق الذکر جهت اقدامات بعدی به این دفتر ارسال نمایند.»

همچنین در سندی دیگر مرتضی باقر نژاد، مشاور اجرایی معاون هنری وزارت ارشاد در 11/12/94 طی نامه ای به ملانوروزی سرپرست موزه های معاصر، طالبی سرپرست دفتر موسیقی و سجادی مشاور معاون وزیر و سرپرست فرهنگسرای نیاوران، اعلام می کند: «به پیوست نامه شماره 164406/94/72 مورخ 2/ 12/ 94 مدیرکل دفتر نوسازی و تحول اداری مبنی بر واگذاری مدیریت فرهنگسرای نیاوران، موزه صبا و موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی ایفاد می گردد، خواهشمند است دستور فرمایید لیست هزینه های جاری (اعم از پرسنلی و غیره و همچنین میزان کمک ها) مراکز یاد شده را حداکثر تا پایان مورخ 22/12/94 در غالب فایل word برای بهره برداری لازم به این حوزه ارسال نمایند.»

پس از انتشار این دو سند، معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به این موضوع واکنش نشان داد و به طور کلی موضوع واگذاری موزه هنرهای معاصر را تکذیب و در اطلاعیه ای تاکید کرد: «از روز گذشته شایعهای مبنی بر انتقال موزه هنرهای معاصر به بنیاد فرهنگی هنری رودکی در رسانهها و فضای مجازی منتشر شده است. روابط عمومی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن تکذیب این خبر به اطلاع میرساند اصولا هر گونه تغییرات در بدنه وزارتخانهها مستلزم تأیید دولت و در برخی موارد تصویب مجلس شورای اسلامی است. بنابراین شایعه مندرج در برخی شبکههای مجازی که در این خصوص منتشر شده صحت نداشته و تکذیب میشود.»

پس از انتشار این اطلاعیه ها، علی مرادخانی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مطالبی را عنوان کرد و در گفت و گویی، واگذاری یا انتقال موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی یا هر نهاد دیگری را به طور کلی تکذیب کرد و گفت: «تعجب میکنم که چیزی را ناگهان شایع میکنند و درباره آن بحث به راه میافتد. خود من دیروز در جریان چنین موضوعی قرار گرفتم. وقتی قرار باشد چنین اتفاقی در این زمینهها بیفتد دولت باید تصویب کند و مجلس روی آن نظارت داشته باشد. همین طوری که نمیشود چیزی را انتقال داد.»

در بخشی دیگر همچنین مجید ملانورزی، مدیرکل مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 24 اسفند در مصاحبه ای و در واکنش به خبر واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی گفته بود: «ما خوشحال میشویم، به این موضوعات پرداخته شود و اداره موزه هنرهای معاصر را نقد کنند، ولی به نظر من، بهعنوان کسی که 30 سال است در حوزه هنرهای تجسمی فعال هستم، این موزه با وجود داشتن یک وجاهت بینالمللی، شایسته و منطقی نیست که زیر نظر بنیاد رودکی اداره شود.»

ملانوروزی در مصاحبه اخیرش نیز گفته که «بنیاد رودکی یکی از مؤسسات وابسته به وزارت ارشاد است و اصلا بحث واگذاری موزه هنرهای معاصر به این بنیاد به معنای واگذاری آن به بخشخصوصی نیست، بلکه تا الان موزه زیر نظر معاونت هنری وزارت ارشاد بوده و از این پس قرار است توسط یکی از شرکتهای وابسته به وزارت ارشاد اداره شود... ممکن است این واگذاری به نفع موزه نیز باشد!»

بسیاری از هنرمندان کشورمان نیز با انتشار خبری مبنی بر واگذاری این موزه، با واکنش های صریحی نسبت به این موضوع، ابراز ناراحتی کردند.

آیدین آغداشلو، نقاش که معتقد است بسته شدن در موزه هنرهای معاصر بسیار بهتر از واگذاری آن است، در گفت و گویی درباره این موضوع گفت: اینکه وزارت ارشاد موضوع واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی را تکذیب کرده اتفاق خوبی است اما امیدوارم این تکذیب عملی و اجرایی شود و در طولانیمدت دوام داشته باشد.

او به وضعیت موزه هنرهای معاصر اشاره و بیان کرد: موزه هنرهای معاصر دخل و خرج و پولی ندارد و فقط بودجه کمی از سوی دولت برای آن در نظر گرفته میشود که کافی نیست. باید فکری به حال این موزه کرد. این موزه به ردیف بودجهای مشخص نیاز دارد تا بتواند سر پا بماند. در حال حاضر هیچ درآمدی وجود ندارد که صرف مخارج موزه شود.

آغداشلو اضافه کرد: اگر همینطور پیش برود، این موزه سر پا نخواهد ماند و بهزودی در آن را میبندند که البته این اتفاق، خیلی بهتر از واگذاری موزه است.

همچنین لیلی گلستان در این خصوص یادآور شد: گنجینه های ملی و ارزی کشور، اسباب بازی بچه ها نیستند که به راحتی قابل انتقال و واگذاری باشند.

در شرایطی که این موضوع مطرح و باعث ناراحتی بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر شد، ملانوروزی مدیر کل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد و رئیس موزه هنرهای معاصر تهران و همچنین جمالی مدیر عامل بنیاد رودکی، واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی را رد کردند با این حال جمع بزرگی از معترضان به این موضوع، مقابل موزه هنرهای معاصر تجمع و اعتراضشان را اعلام کردند.

در این تجمع که اعلام شد بحث واگذاری این موزه به طور کامل از دستور کار خارج شده، معترضان نوشته هایی با عناوین «گنجینه ملی را واگذار نکنید»، «سرمایه ملی را واگذار نکنید» و «آقای رئیسجمهور موزه هنرهای معاصر را نجات دهید» به چشم می خورد. در خلال این اقدام همچنین جمعی از هنرمندان بیانیه های خود را در دفاع از موزه و انتقاد صریح از واگذاری آن، قرائت کردند.

مجید ملانوروزی در این تجمع، اظهار کرد: همه جریانهای هنری از چپ و راست و سایتها و روزنامههای مختلف به جریان واگذاری موزه واکنش نشان دادند و این نشاندهنده اهمیت موزه و وابسته نبودن آن به جریانهای مختلف است. همه آنهایی که اینجا جمع شدهاند چه اخبار درستی شنیده باشند و چه نادرست، برای ماندگاری موزه به اینجا آمدهاند. مخاطب نامههایی که خوانده شد، من نبودم؛ اما به جهت اینکه شما در مقابل موزه هنرهای معاصر جمع شدهاید خود را ملزم به پاسخگویی میدانم.

او بیان کرد: موزه هنرهای معاصر به صورت دولتی اداره میشود و این موضوع معایب و محاسنی دارد؛ از سال گذشته که بازرسی کل کشور به موضوع هزینهها وارد شد، نامهای را دریافت کردیم که تمام درآمدهای موزه باید به خزانه دولت برود. یک سال و اندی است که درآمدها به خزانه دولت ریخته میشود، به همین دلیل وزارت ارشاد برای اداره بهتر موزه نقطه نظراتی داشت.

وی همچنین توضیح داد: در شورای توسعه تحول اداری بحث واگذاری مکانهایی مانند برج آزادی، تالار فردوسی و موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی مطرح شد که ما خیلی در جریان این بحث نبودیم و آنها نامه ای کارشناسی از ما نخواستند. ما به بحث واگذاری موزه طبق بندهای قانونی به بنیاد رودکی اعتراض کردیم نه فقط به خاطر گنجینه موزه، بلکه بهخاطر نقش سیاستگذاری و مستندسازی آن در هنر معاصر. آثار موزه، غرور ملی برای همه ماست و همه آنهایی که از خارج از کشور به دیدن گنجینه میآیند، با دیدن آن، نگاه دیگری به هنر ایران پیدا میکنند. موزه یک جریان کاملا فرهنگی است که نمیتوان به آن دست زد. اگر به بخش خصوصی واگذار شود هر کسی که پول بدهد، میتواند در آن نمایشگاه بگذارد و این، به کیان فرهنگ و هنر ضربه میزند.

رئیس موزه هنرهای معاصر گفت: مطرح شدن این موضوع در فضای مجازی باعث شد، منتفی شدن بحث واگذاری موزه به بنیاد رودکی سریع تر انجام شود و طبق نامهای مکتوب از معاونت توسعه منابع وزارتخانه، وزیر ارشاد 21 اسفندماه 94 با واگذاری مدیریت این مکان به بخش غیردولتی مخالفت و بر استمرار مدیریت آن به شکل فعلی تأکید کرد. به همین اساس، واگذاری موزه به طور کامل از دستور کار خارج شده است.

ملانوروزی ادامه داد: امیدوارم کمپینهای تشکیل شده برای حمایت از موزه هنرهای معاصر حفظ شوند تا هر زمانی که در مدیریت و برنامههای آن، خللی ایجاد شد همراه موزه باشند. دغدغه واگذاری مرتفع شده و نگرانی در این زمینه وجود ندارد.

وی در بخش دیگری از سخنانش و در پاسخ به پرسش برخی حاضران درباره وضعیت گنجینه موزه هنرهای معاصر، گفت: بخشی از آثار بهدلیل مغایر بودن با مقررات کشور، اجازه دیده شدن ندارند؛ اما از تمام آثار گنجینه عکس برداری شده و قرار است در پنج جلد برای نمایشگاه ملی به چاپ برسد. همه انجمنها و رسانههایی که درباره وضعیت آثار گنجینه دچار نگرانی و شبهه شدهاند، میتوانند نمایندگانشان را به موزه معرفی کنند تا این نگرانی ها از طرف موزه برای آن ها رفع شود.

نباید فراموش کرد که در اسناد منتشر شده علاوه بر موزه هنرهای معاصر، از واگذاری موزه صبا و فرهنگسرای نیاوران نیز سخن به میان آمده بود. حال با واکنش هایی که از سوی هنرمندان و مردم نسبت به این موضوع صورت گرفت، واگذاری موزه هنرهای معاصر منتفی اعلام شد، اما درباره موزه صبا و فرهنگسرای نیاوران هیچ بحثی به میان نیامد.

با توجه به اسناد منتشر شده مبنی بر واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی و تجربه تلخی که از واگذاری موزه آزادی به این بنیاد در اذهان ثبت شده به نحوی که پس از این واگذاری، روز به روز موزه و برج آزادی مسیری رو به تنزل را در پیش گرفت و بارها به بهانه تعمیرات، بخشی از این بنا تخریب شد و در شرایط فعلی نیز وضع نامطلوبی را در این اثر تاریخی مشاهده می کنیم. تجربه به صراحت واگذاری میراث های ملی به مؤسسات و بنیادهای خصوصی را نامطلوب ارزیابی کرده و چنین مباحثی را رد می کند.

مشخص نیست که هنرمندان کشورمان چندی بعد آیا باز هم برای دفاع از گنجینه های ملی باید تجمع و اعتراض کنند و عزمشان را برای دفاع از میراث کشورمان جزم کنند یا اینکه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ویژه شخص آقای وزیر و در درجه بعدی، علی مرادخانی چنین موضوعاتی را پیش از اینکه کار به مرحله اعتراض برسد، مختومه خواهند کرد؟!

..................................................................
گزارش از خبرنگار جماران: بهاره کنجکاوفرد

انتهای پیام /*